[ 12 ]

Quedam acies paganorum euadens forte praelii periculum. ad leugas peruenit et montis excelsa subiit. Finito igitur etiam magno certamine belli. ebalus uespere aduenit cum suis. Francosque et burgundiones imprecatur nimis me pro nihilo duxistis quando praelium sine me incoastis; blasphemabor a cunctis gentibus quae auditure sunt hos euentus. Pro dolor mallem more cum isto populo. quam abesse praelio. Tunc franci. et burgundiones. dixerunt ad ebalum sine re quaerulum. Adhuc expectat te aliquid certaminis quo potes te tuosque cito experiri. Considera northmannos praelio fugatos cacumen montis causa praesidii aggressos. Praecipita ergo eos a monte. eorumque superbia elide. Vindica sanguinem francorum et burgundionum. Hoc campo. heu pro dolor iacentium. Sentiant te modo aduenisse. qui gloriantur se periculum mortis euasisse. His igitur

//Fol. 26v//
dictis ebalus inuadit northmannos. in monte nimium exterritos Ebalus autem ascendebat montem cum suis. daci uero resistebant ei iaculis Ebalus iaciebat eo missilia. daci uero uiolabant eos iaculis. Ebalide temptabant ascendere cacumen montis. Rollonidae praecipitabant eos. usque ad basim montis. Ebalidae sepes et parietes. quos daci ad capiendam ciuitatem fecerunt; ad montem deportauerunt. Daci uero eosdem parietes et sepes illis abstulerunt; et se ex illis circumdando munierunt. Populus namque francorum; expectabant finem iurgiorum. Ebalus igitur uidens quod non proficeret ei initum certamen; uenit ad richardum ducem in campo praelii castrametantem. Tunc exercitus montem circumsepsit; ne posset ullus elabi. Videntes autem daci se circumseptos plebe; dixerunt ad inuicem. Si expectetur forte dies futurus. omnes gladio interimemur. Frixonum quidam de gente natus. qui erat illis accreditus; dixit mortem timentibus. Dabo consilium. uobis profuturum. Intempestate noctis silentio. quidam nostrorum de cacumine montis clam descendant. et forinsecus circa tentoria bucina clangant. Illi namque audito clangore tubarum. autumantes adesse rollonem nostrum ducem; formidolosi stupidique atque pauidi fugitabunt hac illacque diuisi. Nos uero de monte descendentes. inruamus super castra principum. duriterque debellando eos transeamus per medium illorum. et festinemus aggredi seniorem nostrum; et sic euademus mortis periculum. Responderunt. Congruum nobis et salubre secundum quod accidit; das consilium. Melius est nobis ita agere; scilicet aut elabi. aut mori. quam hic morari nosque uiuos comprehendi. et poenis diuersis affligi. Iccirco obscure noctis conticinio; descenderunt quidam de monte. et per tentoria clam transeuntes ultraque uenientes; coeperunt forinsecus tubis clangere. terroremque repentinum eis incutere. Ceteri uero cum magno tumultu magnoque scutorum fragore elabentes uelociter de monte. inuaserunt richardum temptoriis soporatum. Sicque ferociter praeliantes. et per medium exercitum transmeantes. uiam quam Rollo tenuit citatis gressibus liberati pergunt atque super othuram uenientes. loco alto palude circumdato gressum fatigati figunt. Exercitus uero nimium exterritus; coepit hac illacque fluctuare. putans Rollonem adesse. Ebalus uero huius rei terrore; 

//Fol. 27r//
donum cuiusdam fullonis expetiit. atque diu in ea delituit. Exercitus autem lucescente aurora. montem uidens hostibus uacuum; eos prosequitur eo usque quo morabantur. Northmanni uero innumerabilia animalia quae secum adduxerant statim occiderunt. atque tergora dimidia animalium diripientes et excoriantes ex cadaueribus ipsis castrum circa se fecerunt. ponentesque unum super alium coria sanguinolenta; forinsecus auellerunt; ne equi stupidi equitesque mirantes appropinquarent. Franci uero et burgundiones prosecuti eos cum adessent castellumque ex corporibus equorum. boum. asinorum. caprarumque et bidentium conseptum. tergoraque sanguinolenta forinsecus pendentia uidissent. dixerunt ad inuicem. Quis inuadet istos? Qui uult uitam perdere; accedat ad carneum castrum et mirabile. His dictis quique repedarunt sua. daci uero nauium contubernia. Rollo autem uidens milites suos. gratulanter dixit ad illos. O robustissimi armisque asperimi. quomodo praelia euasistis? Tunc illi cuncta quae acciderant. retulerunt rolloni. Rollo uero ira exagitus furiis acerrimis bacchatus; coepit totam terram uastare et delere. atque incendio concremare. Ilico omnis salus conclamatur. fiduciaque uiuendi non repperitur; publica res adnihilatur. ecclesiaeque desertae habentur. Franci uero non ualentes paganis resistere; totanque franciam uidentes ad nihilum uenire. unanimiter ad regem uenerunt atque dixerunt. Cur non auxiliaris regno cui prodesse et praeesse debes sceptro? Cur non pax consilio acquiritur quam nec bellis. nec ullo defensionis obstaculo adipisci possumus? Honor et potestas regalis subigitur. paganorum insolentia erigitur; francisce regionis terra quasi solitudo habetur. quia eius populus aut fame aut gladio moritur. aut forte captiuatur. Tuere regnum si non armis; uel consilio. Tunc rex karolus; his dixit furibundus. Date mihi consilium; quod regno et nobis sit salubre et congruum Tunc franci. Dabimus si nobis credideris; consilium tibi et regno condignum et salutiferum. Vt requiescat populus nimis penuria afflictus; detur terra a fluuio andelle usque ad mare paganorum gentibus. filiam quoque tuam ROLLONI conubio iunge. et ex hoc potes multum contra gentes tibi obstantes praeualescere. quia ROLLO superbo regum ducumque sanguine natus. corpore pulcherrimus. armis feruidus. consilio prouidus. aspectu decorus.

//Fol. 27v//
contra suos mansuetus. cui promittit fidus amicus. cui aduersatur atrox inimicus; sagaci mente uassallus. constans et lenis ut res expostulat in omnibus. sermone instructus. docilis in rebus. actibus beneuolus; eloquio honestus. uirtute uirili repletus; humilis conuersationibus. rebusque forensibus prudentissimus. in iudicio iustus. in secretis cautissimus. auro argentoque ditissimus; creberrima militum frequentia assidue constipatus. quin etiam omni bonitate est exaggeratus. Confestim karolus his consultus; misit franconem archiepiscopum rotomagensem ad Rollonem paganorum ducem. Qui ueniens ad eum; blandis sermonibus coepit alloqui. Omnium ducum praestantissime cunctorumque praecellentissime. litigabis uita comite. semper contra francos praeliaberis. semper contra illos? Quid de te si morte praeoccupatus fueris? Cuius figmenti es? Deum te esse estimas? Limo plasmatus nonne homo es? Nonne es esca uermium. cinisque et puluis? Memento qualis es et eris; et cuius iudicio dampnaberis. Herebo ut reor frueris. nec quemquam lacesses ultra praeliis. Si uis christianus fieri; praesenti futuraque pace poteris frui. ditissimusque ac terra morari. Karolus rex patientissimus consilio suorum ductus. hanc terram maritimam ab anstigno et a te nimium deuastatam. uult tibi dare quin etiam ut pax et concordia atque amicitia firma. et stabilis. atque continua omni tempore inter te et illum permaneat; filiam suam gislam nomine uxorem in coniugio dabit tibi qua copula prole laetaberis. regnumque in perpetuum tenebis. Quo audito conuocat maiores dacorum et quae episcopus sibi retulit; narrat in auribus eorum. Daci uero reminiscentes somnii interpretationum. dixerunt ROLLONI. Terra haec penitus desolata. militibus priuata aratro non exercita. arboribus locis referta; fluuiis diuersorum genere piscium plenis diuisa. uenatu opulenta. uineis non ignara. glebis cultro elaboratis fecunda. mari affluentiam diuersarum rerum daturo ex una parte circumdata. altera decursibus aquarum deportantium nauigio cuncta bona. quasi frantiae regno discriminata; si fuerit frequentia hominum usitata ualde erit fertilis et uberrima. Nobisque ad habitandum sufficiens et congrua. Filia quam tibi spondet utriusque progeniei semine regaliter exorta; stature proceritate congrua. forma ut audiuimus elegantissima. uirgo integerrima; consilio prouida. Forensium rerum negotio

//Fol. 28r//
cauta. conuersatione facillima. colloquio affabilissima. manuum labore peritissima. quin etiam uirginibus cunctis praecellentissima; decet ut copuletur tibi conubiali amicitia. et ex hoc uidetur salubrius nobis consilium et in melius profuturum. et ab alicuius rixe errore inconuulsum; quod filiam regis habebis in coniugio federum. Reminiscere somnii interpretationum; mysticorumque eius intellectum. Vt remur in istis finibus uertetur nobis in prosperum. Satis praeliati sumus. francosque debellauimus. consequens uidetur nobis ut requiescamus fructusque terrae patienter fruamur. Remitte regi episcopum. ut si dederit tibi quod spopondit; te dicat suo seruitio promptum esse. Remanda ei securitatem pacis trium mensium; et ut sequestrae pacis spatio ueniat si uult contra te ad placitum. faciatque uerborum suorum et promissionum te per omnia securum. Statim Rollo supradicta episcopo intimauit; regique ut haec diceret ad eum remisit. Qui ueniens ad regem conuocato episcoporum comitum atque abbatum coetu; dixit. Rollo dux northmannorum tibi amoris et amicitie inextricabilis. quin etiam seruitii pactum. Si dederis filiam tuam ei ut dixisti coniugem. terramque maritimam in sempiternam. per progenies progenierum possessionem; manus suas se subiugando tibi dabit fidelitatis gratia. tuumque seruitium incessanter explebit. Posterisque per eum obstantium et iurgantium tumores contra te retundere; nimiumque confortatus conualescere. His ab episcopo renuntiatis; congratulantur franci. suggerentque unanimes regi. ut det filiam suam terramque rolloni. Rex uero francorum prece coactus; dedit filiam suam uice rollonis episcopo per pignus. in uinculo sacramenti et coniurationis. His rerum oportunitatibus factis. determinatis; et confirmatis; tempore locoque determinato. atque sequestra pace data; redierunt quique ad sua. Franco rotomagensis archiepiscopus rollonem adiit; et cuncta quae fecit ordinatim illi narrando exposuit. Rollo igitur et sui his renuntiatis. nimium exhilarati; typicum intellectum rememorant uisionis. Rotbertus autem dux cum audisset quod rex karolus filiam suam daret rolloni et pacificarentur uicissim. paxque fieret totius orbis; misit uerbis pacificis ad rollonem nuncium subsequentia uerba dicturum. Cumque adesset; rolloni uerbis precatiuis dixit. Rotbertus dux francorum;

//Fol. 28v//
tibi fidele seruitium. Audiuit concordiam tui et regis; et inde letatur nimis. Congruum esse tibi dicit. te tuosque requiescere; terramque datam reaedificare. Vrbes et moenia restaurare; teque perpetua pace uiuere. Satis exercuisti praelia. Satis demonstrasti arma uirilia. Satis cuius uirtutis es declarasti. Satis plurimis periculis incubuisti. satis uas emeritus. satis toto orbe laudatus. Quinimmo dux idem deprecans flexis animi genibus mandat tibi ut testificatum in christi nomine et in fonte salutifero baptismate. locum suscipi ab eo te sinas. Hinc eritis si tibi placuerit inseparabiliter fidi amici. nullusque contra uos stare poterit; facietque incessanter uestrum seruitium. regemque tibi omni tempore beneuolum. His dictis consilio franconis episcopi suorumque comitum dixit. Volo consentire regi francisque ut ueniat ad denominatum placitum; meque redimat fonte immersum. Hic mihi sit paterno amore pro patre; ego filiorum dilectione ero illi pro filio. Succurrat mihi si necesse fuerit. ut pater filio; ego illi. ut filius patri. Gaudeat mea prosperitate; tristetur mea aduersitate. Quae meae potestati sunt. sui iuris sint; et quae mei iuris. suae potestati sint. Internuntius igitur quae audiuit; Rotberto duci renuntiauit. Statuto idcirco tempore; uenerunt ad determinatum locum. qui dicitur ad sanctum clerum. Rollonis autem cis eptae fluuium sedit exercitus; regis uero et rotberti altrinsecus. Extemplo rollo misit ad regem franconem archiepiscopum; uerba dicenda dicturum. Rollo non potest tecum pacificari; quia terra quam illi uis dare inculta est uomere. pecudum et pecorum grege omnino priuata. hominumque praesentia frustrata. Non habetur in ea unde possit uiuere; nisi rapina et praedatione. Da illi aliquod regnum. unde conducat sibi cybum et uestitum donec impleatur terra quam illi das opulentiarum congerie. reddatque temporiuos fructus uictuum hominum et animalium. Quin etiam non conciliabitur tibi nisi terra quam daturus es in sacramento christianae religionis iuraueris. tu et archipraesules. et episcopi. comites et abbates totius regni. ut teneat ipse et successores eius ipsam terram ab eptae fluuiolo ad mare usque. quasi fundum et alodum in sempiternum. Tunc rotbertus dux francorum et qui aderant comites et episcopi cum abbatibus; dixerunt regi. Non habebis

//Fol. 29r//
ducem tanti honoris; nisi quod concupiscit feceris. Si non propter seruitium. quod repetit a te dederis; saltem da illi propter cultum christianae religiositatis. ut adquiratur tantus populus christo. qui irretitus est errore diabolico. Et ne culmen totius regni tui aecclesiaeque adnihiletur; impetu infestantis exercitus. cuius aduocationis patrocinio uice christi fungens. debes esse rex; et aduocatus constantissimus. Tunc flandrensem terram. ut ex ea uiueret uoluit rex ei dare; sed illi noluit prae paludium impeditione recipere. Itaque spondet rex ei britanniam dare; quae erat in confinio promissae terrae. Ilico rotbertus et franco episcopus; renuntiauerunt omnia Rolloni. et adduxerunt illum integritate christianae fidei. obsidibus datis; Karolo regi. Franci uero intuentes rollonem. totius frantiae inuasorem. dixerunt ad inuicem. Magnae potentiae iste dux; magneque uirtutis. atque magni consilii et prudentiae; quin etiam laboris. qui tanta praelia exercuit; contra comites istius regni. Statim franconem coactus uerbis; manus suas misit inter manus regis. quod non pater eius et auus. atque proauus; cuiquam fecit. Dedit itaque rex filiam suam. gislam nomine; uxorem illi duci. terramque determinatam in alodo et in fundo; a flumine eptae usque ad mare. totamque britanniam de qua posset uiuere. Rolloni pedem regnis nolentis osculari; dixerunt episcopi. Qui tale donum recipit; osculo debet expetere pedem regis. Et ille. Nunquam curuabo genua mea. alicuius genibus nec osculabor cuiuspiam pedem. Francorum igitur precibus compulsus; iussit cuidam militi. pedem regis osculari. Qui statim pedem regis arripiens. deportauit ad os suum. standoque defixit osculum. regemque fecit resupinum. Itaque magnus excitatur risus; magnusque in plebe tumultus. Caeterum karolus rex; duxque rotbertus. comitesque et proceres praesules et abbates; iurauerunt sacramento catholicae fidei. patricio rolloni uitam suam. et membra. et honorem totius regni. insuper terram donominatam; quatinus ipsam teneret et possideret haeredibusque traderet. et per curricula cunctorum annorum. successio nepotum. in progenies

//Fol. 29v//
progenierum haberet et excoleret. His ut dictum est expletis; rex karolus ad sua remeauit. Rotbertus et franco; cum rollone remansit.
APOSTROPHA AD ROLLONEM. 
Rollo tui uisus capies en mistica sensa.
Aecclesiae stabis precelso uertice montis.
Fonte salutifero scelerum purgabere lepra.
Nunc homines uolucrumque loco tibi scuta gerentes
Se aecclesiae montem scandentes fonte piabunt.
Extremum quorum capies nunquam quoque uisu.
Immunes scelerum libabunt mistica sacra.
Nidorumque domos facient montis iuga circa.
Aecclesiasque struent diuerso munere fultas.
Dux bone dux pie patrici semperque uerende
Assunt cuncta tibi que somno animus tuus hausit
Serua baptismo quod iam promiseris almo
Linque opus infandum sathanae quin; toxica sacra
Quere deum rerum uoto et prece supplice semper
Obserua mandatorum precepta suorum
Da leges populo doctis sancitaque iura
Pace fruens populus gaudebit. prosper tempore conctos
Subque tua dicione morans semper habitansque
Latronumque furum insidiis frustabitur omnis
Aecclesiae summus tutor inopumque iuuator
Pacificus regni protector et auxiliator
Defensorque gubernator moderator et auctor
Perpetuo uigeas meritis uiuacibus euo